17-12-03

De eerste commentaren ...

LORD OF THE RINGS. THE RETURN OF THE KING. Op het puntje van je stoel
 
( Bron : http://www.standaard.be )
 
Een overdonderende reflectie over goed en kwaad past niet alleen goed in dit donkere seizoen, maar ook in deze tijd van terrorisme en ,,world order''. Maar is ,,Lord of the rings'' een metafoor voor de werkelijkheid, of liever gewoon hoogstaand entertainment? Wie de eerste twee films in deze trilogie zag, wil het meteen weten: is de derde en laatste film even goed? Het antwoord is ja. Alles is nog grootser, intenser, geweldiger en jawel, nóg langer (210 minuten).
 
De verhaallijnen lopen nu naar elkaar toe, in plaats van uit elkaar. En er is deze keer wel een einde. Kortom, dit is wellicht de beste van de drie.
 
Maar eerst even herhalen. In de eerste film besloten de ,,verenigde naties'' van Midden-Aarde dat de ring, eigendom en machtsbron van de boze vorst Sauron, vernietigd moest worden in het vuur waarin hij gesmeed werd. Een reisgenootschap trok op weg, maar splitste zich op toen het aangevallen werd. In deel twee trekken twee reisgenoten, de hobbits Frodo en Sam, naar de Doemberg. De anderen maken zich verdienstelijk in de strijd tegen de kwade machten.
De regisseur Peter Jackson filmde dat alles in een verbluffende mix van laatmiddeleeuwse, mythologische heroïek en 21ste-eeuwse hightech. De beelden werden geschoten in het al even verbluffende landschap van Nieuw-Zeeland. De acteurs overtroffen vaak zichzelf. Met het creatuur Gollem, een acteur die letterlijk geanimeerd wordt, zette Jackson een ongeziene stap in de animatietechniek.
 
Dat de derde film er op al die vlakken nog een schep bovenop doet, is op zich al reden genoeg om u te laven aan deze cinematografische orgie. Maar er is natuurlijk meer nodig om van een film te houden. Dient dat spektakel ook ergens voor? Is zo'n film over dwergen, elfen, aardmannen -- er zijn zelfs mensen bij -- eigenlijk geen symptoom van een escapistische samenleving?
 
De essentie van de film zit in de spanning tussen het aanzwellende conflict en de manier waarop de individuen zich gedragen. Tolkien, de auteur op wiens boek deze film gebaseerd is, kon vanuit de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog van zeer nabij de gruwel van slachtingen en mensonterende levensomstandigheden ervaren, alsook de persoonlijke nood om daaraan te ontsnappen. Zijn verhaal is daarvan doordrongen.
 
Peter Jackson heeft alle middelen aangewend om de oorlog dicht bij de kijker te brengen. Massale slachtingen, monsterlijke wezens, heroïsche martelaars worden gefilmd in een gevarieerde beeldtaal, met een razende afwisseling tussen panoramische opnames en close-ups, snel zwenkende camera's en vertraagde, stotterende scènes. Over alles hangt het grijze waas van de loodzware dreiging dat het einde der mensen nabij is. Het eerste deel van de film is hard en drukkend.
 
Intussen volgen we Frodo, Sam en Gollem in hun steeds meer uitputtende tocht door Mordor. De spanning weegt op Frodo, die vriend niet meer van vijand kan onderscheiden en op allerlei wijzen bedrogen wordt. In deze derde film zitten veel meer close-ups en wordt persoonlijker geacteerd. Dat leidt er onder meer toe dat het viertal Shakespeare-acteurs (Gandalf, Denethor, Gollem en Theoden) de rest van de cast soms naar huis speelt.
 
Omdat de actie zich over slechts enkele dagen uitstrekt, bezit de film een krachtige eenheid. Om die te bewaren, moet Jackson offers brengen. Zo werkt hij de nevenplots van de relaties (Arwen en Aragorn, Eowyn en Faramir) op het einde slordig af, en kan hij niet verhinderen dat de film na de finale veldslag als een pudding in elkaar zakt. Daartegenover staat dat hij Tolkiens epiloog (een goeie honderd pagina's nog) tot een minimum reduceert.
 
Als entertainment is dit een topper. Of hij ook zo scoort als dramatische reflectie op het lot van de mens, weet ik nog niet. De spanning die de film opwekt, grijpt al bij al niet echt aan -- elk kind voelt dat dit spannend is, maar niet echt. De helden sterven niet, de moraal is dubbelzinnig: hoe moeten we het ideaal van zelfopoffering, dat hier centraal staat, interpreteren? Dat is een belangrijke vraag, omdat ze blijkbaar een sterk element is in het succes van de film.
 
Peter Jackson heeft voldoende evenwicht bereikt tussen de twee grote polen, de oorlog en de plaats van het individu daarin. Dat op zich is een grote verdienste. Ik kan me voorstellen dat bepaalde scènes later als pompeuze kitsch zullen gezien worden, maar in deze tijd van games, massa-evenementen en globale onrust spreekt deze epische film vele mensen erg aan. Laat ik het maar toegeven: ik heb drie uur lang op het puntje van mijn stoel gezeten.

Regie: Peter Jackson. Met onder anderen Sean Astin, Viggo Mortensen, Elijah Wood. 210 min.  
17/12/2003 Peter Vantyghem

08:51 Gepost door frodo | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.